حق تقدم سهامداران در خرید سهام جدید

مفهوم و اهمیت حق تقدم در شرکت سهامی خاص

حق تقدم یکی از مهم ترین حقوق سهامداران فعلی است که در جریان افزایش سرمایه شرکت به آنها تعلق می گیرد. این حق یعنی اگر شرکت بخواهد سهام جدید منتشر کند ،سهامداران فعلی نسبت به ثالثین در اولویت خرید آن سهام هستند — به نسبت سهامی که از قبل دارند. هدف اصلی این حق ،حفظ درصد مالکیت سهامدار و جلوگیری از رقیق شدن سهام اوست. در سال ۱۴۰۵ این حق در ماده ۱۶۶ لایحه قانون تجارت به صراحت به رسمیت شناخته شده است.

فرض کنید سهامداری ۲۰ درصد سهام یک شرکت سهامی خاص را دارد. اگر شرکت تصمیم بگیرد سرمایه اش را دو برابر کند ،این سهامدار حق دارد ۲۰ درصد از سهام جدید را هم بخرد. اگر این حق را اعمال نکند ،درصد مالکیت او از ۲۰ به ۱۰ درصد کاهش می یابد — پدیده ای که «رقیق شدن سهام» نامیده می شود.

1. مجمع عمومی فوق العاده تصمیم به افزایش سرمایه می گیرد
2. هیئت مدیره گواهینامه حق تقدم برای هر سهامدار صادر می کند
3. مهلت اعمال حق تقدم (معمولاً ۶۰ روز) اعلام می شود
4. سهامدار باید در مهلت مقرر وجه سهام جدید را پرداخت کند
5. در صورت عدم اعمال ،سهامدار می تواند حق تقدم را بفروشد
6. سهام استفاده نشده به ثالثین یا سهامداران دیگر عرضه می شود

قوانین حاکم بر حق تقدم و شرایط سلب آن

مجمع عمومی فوق العاده می تواند در شرایط خاص حق تقدم سهامداران را سلب کند ،اما این سلب باید با دلایل موجه و با رای اکثریت دو سوم حاضر در مجمع انجام شود. سلب حق تقدم بدون رعایت تشریفات قانونی می تواند مبنای دعوای سهامدار زیان دیده باشد.

تفاوت حق تقدم در شرکت سهامی خاص با سهامی عام

• در شرکت سهامی خاص حق تقدم قابل واگذاری به اشخاص خارج از شرکت است
• در شرکت سهامی عام گواهینامه حق تقدم در بورس قابل معامله است
• مهلت اعمال در شرکت سهامی خاص می تواند در اساسنامه متفاوت باشد
• نظارت بر اعمال حق تقدم در سهامی خاص بر عهده خود سهامداران است

ماده ۱۶۶ لایحه اصلاحی قانون تجارت مقرر می دارد که در هر مورد که تصمیم بر افزایش سرمایه گرفته می شود ،صاحبان سهام شرکت در خرید سهام جدید به نسبت سهامی که مالکند حق تقدم خواهند داشت و این حق قابل نقل و انتقال است.