اختراعات غیرقابل ثبت در ایران

اختراعاتی که در ایران ثبت نمی شوند

طبق قانون ثبت اختراعات، طرح های صنعتی و علائم تجاری مصوب ۱۳۸۶ ،برخی موضوعات اساساً از حمایت حقوق اختراعی خارج هستند. این محدودیت ها هم به دلایل اخلاقی و عمومی وجود دارند ،هم به دلیل ماهیت ذاتی موضوع. در سال ۱۴۰۵ این قوانین همچنان پابرجاست و سازمان ثبت اسناد و املاک کشور موارد زیر را نمی پذیرد.

1. کشفیات، نظریه های علمی و روش های ریاضی
2. آثار ادبی، هنری و آفرینش های زیبایی شناختی
3. طرح ها و قوانین یا روش های انجام فعالیت های ذهنی، بازی و کسب و کار
4. روش های تشخیص، درمان و جراحی برای انسان یا حیوان
5. اختراعاتی که بهره برداری تجاری از آن ها ناقض نظم عمومی یا اخلاق حسنه باشد
6. گونه های گیاهی و حیوانی و فرایندهای بیولوژیک تولید آن ها (به جز فرایندهای میکروبیولوژیک)

دلایل رد ثبت و استثناهای مهم

رد یک اختراع ممکن است به دلیل تعارض با منافع عمومی باشد یا به دلیل ماهیت غیرفنی آن. اما در برخی موارد استثنا وجود دارد که متقاضیان باید از آن آگاه باشند.

مرز میان کشف و اختراع

یکی از پرتکرارترین دلایل رد ثبت، اشتباه گرفتن کشف با اختراع است. کشف یعنی آشکار کردن چیزی که در طبیعت وجود داشته، مثل یک ماده شیمیایی جدید به شکل خالص. اختراع اما باید یک فرایند یا ساختار فنی جدید باشد که نتیجه دخالت انسان است.

ماده ۴ قانون ثبت اختراعات ایران: «اختراعی قابل ثبت است که حاوی ابتکار بوده، کاربرد صنعتی داشته و جدید باشد.»

• نرم افزارها به خودی خود قابل ثبت به عنوان اختراع نیستند، اما اگر با یک فرایند فنی پیوند داشته باشند ممکن است پذیرفته شوند
• روش های درمانی پزشکی حتی اگر کاملاً نوآورانه باشند ثبت نمی شوند
• موضوعاتی که مغایر شرع اسلام هستند به طور قطع رد می شوند
• فرایندهای بیولوژیک طبیعی مانند تلاقی یا انتخاب طبیعی از حمایت خارجند